Üç yıllık krediler %50, beş yıllık krediler %72 arttı—ancak Ukrayna’nın işgücü azalmaya devam ediyor. Ukraynalı işletmeler 2025 boyunca %15’in üzerindeki faiz oranlarıyla borçlandı ve giderek daha fazla ucuz devlet sübvansiyonlarını reddetti; bu, savaş zamanında bile getirilerin maliyeti karşılayacağını gösteriyor. Ancak pahalı borçlanan aynı şirketler şimdi daha zor bir sorunla karşı karşıya: işi yapacak birini bulmak. İşletmelere verilen piyasa faizli krediler yıl içinde %40’tan fazla artarken, devletin “5‑7‑9%” programı kapsamında sağlanan sübvansiyonlu kredi sadece %12 arttı; bu, 19 Şubat’ta yayımlanan Ukrayna Ulusal Bankası (NBU) Bankacılık Sektörü İncelemesi’nde belirtildi. Şirketler sadece nakit akışı boşluklarını kapatmakla kalmıyor; çok yıllı yatırım bahisleri yapıyor. İşletme kredi portföyündeki sübvansiyonlu pay beş yüzde puan düşerek %30 oldu. NBU bu değişimi Kredi Geliştirme Stratejisi’nin bir sonucu olarak nitelendirdi. En çarpıcı detay vade yapısı. Üç yıldan uzun vadeli krediler yıllık yaklaşık %50 artış gösterdi; bu, kısa vadeli %31’lik artışı çok geride bıraktı. Şirketler sadece nakit akışı boşluklarını kapatmakla kalmıyor; günlük bombalanan bir ülkede çok yıllı yatırım bahisleri yapıyor. Kredi süresi uzadıkça büyüme hızı da artıyor. Beş yıldan uzun vadeli krediler kısa vadeliye göre neredeyse üç kat daha hızlı büyüdü; işletmeler pahalı savaş zamanı borçlarını yıllar öncesinden sabitledi. Grafik: NBU Bankacılık Sektörü İncelemesi / Euromaidan Press Para nerede akıyor? Toptan ticaret, tarım, gıda işleme, enerji, makine imalatı ve savunma sanayi şirketleri borçlanmalarını keskin bir şekilde artırdı. Devlete ait enerji şirketlerine verilen krediler de arttı ve kredi portföyündeki payı 2,5 yüzde puan yükselerek %14,8 oldu; bu, Rus saldırılarının ardından enerji altyapısının yeniden inşasının büyük maliyetini yansıtıyor. Devlet bankaları hâlâ sektörün net varlıklarının %52’sini ve hanehalkı mevduatlarının %61,8’ini elinde tutuyor. Yılın ikinci yarısında, büyük ve orta ölçekli tarım ve enerji şirketleri giderek daha fazla dolar ve euro cinsinden borç aldı; net döviz cinsinden işletme kredileri yıl içinde %23,2 büyüdü. Yabancı sermayeli bankalar, hırvnia kredi portföylerini %45,7 yıllık artışla en hızlı büyütenler oldu; bu, devlet bankalarının %34 artışıyla kıyaslandığında. Ancak devlet bankalarındaki büyüme öncelikle devlet kurumlarının talebiyle, özel sektörün değil, gerçekleşti. Ve devlet bankaları hâlâ sektörün net varlıklarının %52’sini ve hanehalkı mevduatlarının %61,8’ini elinde tutuyor. Kalite gerçek. Kredi kalitesi miktarla birlikte iyileşti. Kötü performans gösteren kredilerin payı %13,9’a düştü; bu, 15 yılı aşkın bir süredeki en düşük seviye ve bir yıl önceki %30,3’ten düşük. En büyük düşüş, devlet bankalarının Privatbank ulusallaştırma dönemine ait eski borçları silmesinden geldi. Ancak NBU, yeni kurumsal kredilerde temerrüt oranının yıl boyunca %3’ün altında kaldığını ve bu oranın işgal öncesi ortalamalardan daha iyi olduğunu belirtti. Hırvnia hanehalkı mevduatları yıl içinde %18,6 arttı ve hanehalkı mevduatlarının dolarizasyonu üç çeyrek üst üste azaldı. Ukraynalılar da …
Fotoğraf Kaynağı: Kaynak: Euromaidan Press
